Çölyak hastalığı

Çölyak hastalığı, glütenin bağışıklık sistemini harekete geçirerek ince bağırsak yüzeyine zarar verdiği, ömür boyu süren bir hastalıktır. Glüten; buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Yatkın kişilerde glüten alındığında bağışıklık sistemi ince bağırsağın emilimi sağlayan parmaksı çıkıntılarına (villus) saldırır; çıkıntılar düzleşir ve besinler yeterince emilemez.

Bu bir besin alerjisi ya da basit bir hassasiyet değil, otoimmün bir hastalıktır. Yaklaşık her yüz kişiden birinde görülür, birinci derece akrabalarda sıklık artar. Çocuklukta başlayabildiği gibi ileri yaşta da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Klasik tablo ishal, şişkinlik, karın ağrısı ve kilo kaybıdır. Ancak erişkinlerde hastalık çoğu kez bağırsak dışı bulgularla kendini gösterir:

• Tedaviye yanıt vermeyen demir eksikliği kansızlığı
• Halsizlik, ağızda yineleyen aftlar
• Erken yaşta kemik erimesi
• Nedeni bulunamayan karaciğer enzim yüksekliği
• Kaşıntılı, su toplayan bir deri döküntüsü
• Çocuklarda büyüme geriliği

Bazı kişilerde hiç belirti yoktur.

Tanı

İlk adım kanda antikor testidir (doku transglutaminaz IgA). Pozitifse tanı gastroskopide onikiparmak bağırsağından alınan biyopsiyle doğrulanır.

Çok önemli: testlerden önce glüteni kesmeyin. Glütensiz beslenmeye başlandıysa antikorlar düşer, bağırsak iyileşir ve tanı konamaz hale gelir.

Tedavi

Tek tedavi ömür boyu sıkı glütensiz beslenmedir. Buğday, arpa, çavdar ve bunlardan yapılan her şey (ekmek, makarna, bulgur, irmik, börek, birçok hazır sos ve çorba) çıkarılır. Pirinç, mısır, patates, karabuğday, baklagiller, et, balık, yumurta, sebze ve meyve doğal olarak glütensizdir. Yulaf, yalnızca glütensiz olarak üretilmişse tüketilebilir.

Eser miktar bile hasarı sürdürebildiği için bulaşmaya dikkat gerekir: ayrı ekmek tahtası, ayrı kızartma yağı, etiket okuma. Diyetle bağırsak aylar içinde iyileşir. Başlangıçta diyetisyen desteği almak uyumu çok kolaylaştırır.

Tanı süreci ve izlem, belirtilerinize ve test sonuçlarınıza göre size özel yürütülür.