Sözlük
Temel kavramlar
4 terim
Crohn hastalığı
Crohn hastalığı, ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü iltihaplandırabilen, en sık ince bağırsağın sonunu etkileyen, uzun süreli bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. İltihap bağırsak duvarının tüm kalınlığına ulaşabilir ve aralarda sağlıklı doku bırakacak şekilde parça parça ortaya çıkma eğilimindedir.
Terimi okuyun
İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)
İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH), sindirim sisteminin kronik iltihaplanmasına yol açan uzun süreli durumlar için kullanılan bir şemsiye terimdir. İki ana türü ülseratif kolit ve Crohn hastalığıdır. İBH, İBS ile aynı şey değildir: İBH gerçek iltihap ve doku hasarı içerirken İBS içermez.
Terimi okuyun
İrritabl bağırsak sendromu (İBS)
İrritabl bağırsak sendromu (İBS), bağırsak ile beynin birlikte çalışma biçimine ilişkin, yaygın ve uzun süreli bir bozukluktur. Kramp, şişkinlik, ishal ve kabızlık gibi belirtilere yol açar; ancak inflamatuar bağırsak hastalığının aksine bağırsağı iltihaplandırmaz veya zarar vermez ve bağırsak kanseri riskini artırmaz.
Terimi okuyun
Ülseratif kolit
Ülseratif kolit, kalın bağırsağı oluşturan kolon ve rektumun iç astarının iltihaplanıp küçük açık yaralar (ülserler) geliştirdiği, uzun süreli bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Genellikle alevlenmeler ve remisyon denilen daha sakin dönemlerle seyreden, tekrarlayıcı bir örüntü izler.
Terimi okuyunHastalıklar ve bulgular
7 terim
Helicobacter pylori
Helicobacter pylori, mide yüzeyine yerleşebilen sarmal biçimli bir bakteridir. Dünyada yetişkinlerin yaklaşık yarısında bulunur ve çoğunda belirti vermez. Kronik gastrite, mide ve onikiparmak bağırsağı ülserine yol açabilir, uzun vadede mide kanseri riskini artırır. Antibiyotik içeren birleşik bir kürle tedavi edilir.
Terimi okuyun
Çölyak hastalığı
Çölyak hastalığı, buğday, arpa ve çavdarda bulunan glütenin bağışıklık sistemini harekete geçirerek ince bağırsak yüzeyine zarar verdiği, ömür boyu süren bir hastalıktır. Yaklaşık her yüz kişiden birinde görülür. Tanı kan testi ve gastroskopide alınan biyopsiyle konur; tedavisi sıkı glütensiz beslenmedir.
Terimi okuyun
Divertikül ve divertikülit
Divertikül, kalın bağırsak duvarında dışa doğru oluşan küçük keseciklerdir; yaşla birlikte çok yaygınlaşır ve çoğu kişide hiçbir belirti vermez. Bu keseciklerin iltihaplanmasına divertikülit denir; sol alt karın ağrısı ve ateşle kendini gösterir. Seyrek olarak ağrısız, bol kanamaya yol açabilir.
Terimi okuyun
Siroz
Siroz, karaciğerin yıllar süren hasara yanıt olarak yaygın nedbe dokusuyla kaplanması ve yapısının bozulmasıdır. En sık nedenleri kronik hepatit B ve C, alkol ve yağlı karaciğer hastalığıdır. Erken dönemde belirti vermeyebilir; ilerlediğinde karında sıvı birikmesi, sarılık ve kanama gibi sorunlara yol açar.
Terimi okuyun
Polip (kalın bağırsak polibi)
Polip, kalın bağırsağın iç yüzeyinden bağırsak boşluğuna doğru büyüyen küçük doku çıkıntısıdır. Çok yaygındır ve çoğu iyi huyludur. Bazı türleri yıllar içinde kansere dönüşebildiği için kolonoskopide görülen polipler çıkarılır ve patolojide incelenir. Genellikle hiçbir belirti vermezler.
Terimi okuyun
Sarılık
Sarılık, kanda bilirubin adlı sarı pigmentin birikmesiyle göz aklarının ve cildin sararmasıdır. Bir hastalık değil, bir bulgudur; karaciğer hastalıklarında, safra yolu tıkanıklıklarında ya da kırmızı kan hücrelerinin aşırı yıkımında görülür. Erişkinde yeni ortaya çıkan sarılık her zaman gecikmeden değerlendirilmelidir.
Terimi okuyun
Hepatit
Hepatit, karaciğerin iltihaplanması demektir. En sık nedeni virüslerdir (hepatit A, B, C, D ve E); alkol, ilaçlar, yağlı karaciğer hastalığı ve bağışıklık sisteminin karaciğere saldırması da hepatite yol açabilir. Altı aydan kısa sürerse akut, uzun sürerse kronik olarak adlandırılır; kronik hepatit yıllar içinde siroza ilerleyebilir.
Terimi okuyunTanı ve incelemeler
7 terim
Biyopsi
Biyopsi, bir patoloğun mikroskopta inceleyebilmesi için vücuttan küçük bir doku ya da hücre örneğinin alınmasıdır. Bağırsak hastalıklarında çoğunlukla kolonoskopi sırasında ağrısızca alınır ve tanıyı kesinleştiren işlemdir.
Terimi okuyun
Fekal kalprotektin
Fekal kalprotektin, bağırsaklar iltihaplandığında akyuvarların saldığı bir proteini ölçen bir dışkı testidir. İnflamatuar bağırsak hastalığını, İBS gibi iltihapsız durumlardan, invaziv bir işlem gerektirmeden ayırt etmeye yardımcı olur.
Terimi okuyun
Kolonoskopi
Kolonoskopi, kalın bağırsağın (kolon) ve rektumun iç yüzeyini, ucunda küçük bir kamera olan ince esnek bir tüp olan kolonoskopla inceleyen bir tetkiktir. Aynı işlem sırasında doku örneği ve polip alınabilir.
Terimi okuyun
Gastroskopi
Gastroskopi, ağızdan ilerletilen ince, bükülebilir ve ucu kameralı bir aletle yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının içeriden incelenmesidir. Üst sindirim sistemi endoskopisi olarak da bilinir. İşlem sırasında doku örneği alınabilir ve bazı tedaviler yapılabilir.
Terimi okuyun
ERCP
ERCP, endoskopi ile röntgenin birlikte kullanıldığı, safra yolları ve pankreas kanalına yönelik bir girişimdir. Günümüzde tanıdan çok tedavi amacıyla yapılır: ana safra kanalına düşmüş taşların çıkarılması ve tıkanıklıklarda kanala stent yerleştirilmesi en sık nedenlerdir.
Terimi okuyun
Endoskopik ultrason (EUS)
Endoskopik ultrason, ucunda küçük bir ultrason başlığı bulunan endoskopla yapılan incelemedir. Mide ve bağırsak duvarının hemen arkasındaki pankreas, safra yolları ve lenf bezlerini çok yakından, ayrıntılı biçimde gösterir. İşlem sırasında ince bir iğneyle örnek de alınabilir.
Terimi okuyun
Karaciğer elastografisi
Karaciğer elastografisi, karaciğerin sertliğini dışarıdan ölçen, ağrısız ve birkaç dakika süren bir incelemedir. Sertlik, karaciğerdeki nedbe dokusunun (fibroz) miktarı hakkında bilgi verir. Yağlı karaciğer ve kronik hepatit izleminde biyopsi gereksinimini büyük ölçüde azaltmıştır.
Terimi okuyunTedavi terimleri
4 terim
Biyolojik ilaçlar
Biyolojik ilaçlar, iltihaba yol açan bağışıklık sisteminin tamamını baskılamak yerine belirli bir bölümünü hedefleyen, canlı hücrelerden üretilen ilaçlardır. İBH'de orta-ağır hastalıkta kullanılır ve iğne ya da damar yoluyla verilir.
Terimi okuyun
İmmünosupresanlar
İmmünosupresanlar (immünomodülatörler olarak da bilinir), aşırı çalışan bağışıklık sistemini yatıştıran ilaçlardır. İBH'de remisyonu sürdürmek için kullanılır, haftalar-aylar içinde yavaş etki eder ve düzenli kan testiyle izlenmeleri gerekir.
Terimi okuyun
Kortikosteroidler
Kortikosteroidler (steroidler), aşırı çalışan bağışıklık sistemini yatıştıran güçlü iltihap önleyici ilaçlardır. İBH'de bir atağı hızla kontrol altına almak için kullanılır, ancak yan etkileri nedeniyle uzun süreli, sürekli kullanım için uygun değildir.
Terimi okuyun
Proton pompa inhibitörleri (mide koruyucular)
Proton pompa inhibitörleri, mide asidi üretimini en güçlü biçimde azaltan ilaç grubudur; omeprazol, lansoprazol, pantoprazol, esomeprazol ve rabeprazol bu gruptadır. Reflü, ülser ve Helicobacter pylori tedavisinde kullanılır. Halk arasında mide koruyucu olarak bilinir; gerektiği sürece ve en düşük etkili dozda kullanılması esastır.
Terimi okuyunHastalığın seyri
4 terim
Alevlenme
Alevlenme, inflamatuar bağırsak hastalığının yeniden aktif hale geldiği ve daha sakin bir dönemin ardından belirtilerin geri döndüğü ya da kötüleştiği dönemdir. Bir alevlenme daha fazla ishal, karın ağrısı, kanama ve yorgunluk getirebilir ve çoğu zaman tedavinin gözden geçirilmesi gerektiği anlamına gelir.
Terimi okuyun
Darlık (striktür)
Darlık (striktür), bağırsağın bir bölümünün iltihap, skar (yara) dokusu ya da her ikisi nedeniyle daralmasıdır. Dışkının geçişini yavaşlatabilir veya engelleyebilir ve bir bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. Darlıklar, uzun süreli Crohn hastalığının sık görülen bir komplikasyonudur.
Terimi okuyun
Fistül
Fistül, normalde birbirine bağlı olmayan iki vücut bölümü arasında oluşan anormal bir tüneldir; örneğin bağırsak ile cilt, mesane ya da başka bir bağırsak kıvrımı arasında. Fistüller Crohn hastalığının bilinen bir komplikasyonudur ve çoğu kendiliğinden iyileşmek yerine tıbbi tedavi gerektirir.
Terimi okuyun
Remisyon
Remisyon, inflamatuar bağırsak hastalığının yatıştığı ve belirtilerin çok hafiflediği ya da kaybolduğu dönemdir. Hastalığın iyileştiği anlamına gelmez; genellikle tedavi sayesinde kontrol altında olduğu anlamına gelir. Remisyona ulaşmak ve orada kalmak, İBH tedavisinin temel amacıdır.
Terimi okuyunCerrahi terimleri
6 terim
İleostomi
İleostomi, ince bağırsağın ucundan (ileum) yapılan, genellikle karnın sağ tarafında yer alan bir stomadır. Çıktı sulu kıvamdan lapaya kadar değişir ve sürekli akar; bu yüzden kolostomiye göre sıvı dengesini korumak daha çok önem taşır.
Terimi okuyun
J-poş (J-pouch)
J-poş, cerrahın ince bağırsağın ucundan yapıp anal kanala bağladığı iç bir rezervuardır; böylece kişi kalıcı bir stomayla yaşamak yerine dışkısını olağan yoldan çıkarabilir. En sık, kolon ve rektum alındıktan sonra ülseratif kolit için yapılır.
Terimi okuyun
Kolostomi
Kolostomi, kalın bağırsaktan (kolon) yapılan bir stomadır; böylece dışkı rektum yerine karın üzerindeki bir açıklıktan vücudu terk eder. Kolon suyun çoğunu zaten emdiği için çıktı daha şekilli olma eğilimindedir.
Terimi okuyun
Stoma
Stoma, bağırsağın veya idrar yollarının bir bölümü devre dışı bırakıldığında ya da alındığında dışkının veya idrarın vücudu terk etmesi için karın duvarına cerrahi olarak açılan bir ağızdır. Sinir ucu içermez, bu yüzden dokunulduğunda acımaz.
Terimi okuyun
Stoma kapatma (geri alma)
Stoma kapatma, bağırsağı yeniden birleştirip geçici bir stomayı kapatan ve dışkının tekrar anüsten geçmesini sağlayan bir ameliyattır. Geçici loop stomalar için, çoğunlukla bağırsak iyileştikten sonra geçerlidir ve herkes uygun aday değildir.
Terimi okuyun
Ürostomi
Ürostomi, dışkı yerine idrar boşaltan bir stomadır. Cerrah, ince bağırsağın kısa bir parçasını kullanarak idrarı üreterlerden karın üzerindeki bir açıklığa taşır ve idrar burada bir torbada toplanır. En sık nedeni mesanenin alınmasıdır.
Terimi okuyun