Kalın bağırsak kanseri taramasına ne zaman başlamalıyım, polip ne demek?
Son inceleme: 21 Eylül 2026
Kalın bağırsak kanseri, taramayla önlenebilen az sayıdaki kanserden biridir. Çünkü çoğu, polip adı verilen küçük ve iyi huylu büyümelerden başlar ve bir polibin kansere dönüşmesi genellikle on yıl kadar sürer. Bu uzun süre, araya girmek için fırsattır.
Tarama neden belirti beklemeden yapılır
Polipler ve erken evre kanserler çoğu kez hiçbir belirti vermez. Belirti ortaya çıktığında hastalık çoğunlukla ilerlemiştir. Taramanın amacı, kendini tümüyle sağlıklı hisseden kişide polibi bulup çıkarmaktır.
Ne zaman başlanır
Ortalama riskli kişiler: Ulusal tarama programı 50 ile 70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere iki yılda bir dışkıda gizli kan testi ve on yılda bir kolonoskopi önerir. Gizli kan testi aile hekimliklerinde ve kanser erken teşhis merkezlerinde ücretsiz yapılır.
Riski yüksek kişiler: Anne, baba, kardeş ya da çocuğunuzda kalın bağırsak kanseri ya da ileri polip varsa taramaya 40 yaşında ya da akrabanıza tanı konduğu yaştan 10 yıl önce (hangisi erkense) kolonoskopiyle başlanır. İnflamatuvar bağırsak hastalığı ve kalıtsal polip sendromlarında ayrı izlem programları uygulanır.
Hangi test
- Dışkıda gizli kan testi: kolaydır, hazırlık gerektirmez. Pozitif çıkarsa mutlaka kolonoskopi yapılır; pozitif sonuç kanser demek değildir, çoğu kez polip ya da hemoroid bulunur.
- Kolonoskopi: hem bulur hem tedavi eder. Görülen polip aynı seansta çıkarılır.
Polip çıkarıldıysa
Çıkarılan polip patolojide incelenir. Bir sonraki kolonoskopinin zamanı polibin sayısına, boyutuna ve türüne göre belirlenir; bu süre üç yıl da olabilir, on yıl da.
Riski azaltan alışkanlıklar
Hareketli yaşam, lifli beslenme, işlenmiş et ve kırmızı etin azaltılması, sigara ve alkolden uzak durmak, fazla kilodan kaçınmak riski düşürür. Bunlar taramanın yerini tutmaz.
Yaşınız kaç olursa olsun
Makattan kanama, dışkılama alışkanlığında haftalarca süren değişiklik, dışkının incelmesi, açıklanamayan kansızlık ya da kilo kaybı tarama yaşını beklemeden değerlendirilmelidir.
Taramaya başlama yaşınız ve kontrol aralığınız, aile öykünüze ve önceki kolonoskopi bulgularınıza göre size özel belirlenir.