Siroz nedir, ilerlemesi durdurulabilir mi?
Siroz, karaciğerin uzun süreli hasara verdiği yanıtın son halkasıdır. Sağlam doku yerini nedbe dokusuna bırakır, karaciğerin yapısı bozulur ve içinden kan geçişi zorlaşır. En sık nedenler kronik hepatit B ve C, alkol ve yağlı karaciğer hastalığıdır.
İki dönem
- Kompanse (dengeli) siroz: karaciğer işini hala görür. Çoğu kişi belirti hissetmez ya da yalnızca halsizlik duyar. Bu dönem yıllarca sürebilir.
- Dekompanse siroz: karında sıvı birikmesi (asit), sarılık, yemek borusu damarlarından kanama ya da bilinç bulanıklığı (ensefalopati) ortaya çıkmıştır.
Hedef, ilk dönemde kalmaktır.
İlerleme durdurulabilir mi
Evet. Neden ortadan kalkarsa hasar durur, bir bölümü geriler: hepatit B'nin baskılanması, hepatit C'nin temizlenmesi, alkolün bırakılması, kilo verilmesi. Siroz tanısı, artık yapılacak bir şey kalmadığı anlamına gelmez.
Düzenli izlem
- Altı ayda bir karaciğer ultrasonu: karaciğer kanserini erken, tedavi edilebilir dönemde yakalamak için.
- Gastroskopi: yemek borusunda genişlemiş damar (varis) olup olmadığını görmek için. Varsa kanamayı önleyen ilaç ya da bant uygulaması yapılır.
- Kan testleri ve gerektiğinde elastografi.
Günlük yaşamda
- Alkol sıfır. Nedeni alkol olmasa bile.
- Ağrı kesicilerde dikkat: ibuprofen, naproksen, diklofenak gibi ilaçlar böbreği ve mideyi zorlar, kaçınılır. Parasetamol, hekiminizin belirlediği düşük dozda genellikle daha güvenli seçenektir.
- Bitkisel ürün ve takviyelerden uzak durun.
- Proteini kısıtlamayın. Sirozda kas kaybı önemli bir sorundur; yeterli protein ve yatmadan önce küçük bir ara öğün önerilir. Karında sıvı varsa tuz azaltılır.
- Hepatit A ve B, grip ve zatürre aşılarınızı tamamlatın.
- Çiğ deniz ürünü yemeyin.
Acil durumlar
Kanlı kusma ya da siyah katran gibi dışkı, karında hızla artan şişlik, ateşle birlikte karın ağrısı, uykuya eğilim, kişilik değişikliği ya da konuşmada bozulma beklemeden acile başvurmayı gerektirir.
İleri evrede karaciğer nakli bir tedavi seçeneğidir ve değerlendirme erken yapılır.
Sirozun evresi, izlem sıklığı ve tedavi seçenekleri her hastada farklıdır.