Karaciğer enzimlerim (ALT, AST) yüksek çıktı. Ne anlama gelir?
Rutin kan tahlilinde en sık karşılaşılan sürprizlerden biridir. ALT ve AST, karaciğer hücrelerinin içinde bulunan enzimlerdir; hücre zorlandığında ya da hasar gördüğünde kana karışır. ALP ve GGT ise daha çok safra yollarıyla ilgili bilgi verir.
Bilmeniz gereken üç şey
- Bu testler karaciğerin ne kadar iyi çalıştığını ölçmez. Bir uyarı ışığıdır. Karaciğerin işlevini albümin, bilirubin ve pıhtılaşma testi (INR) gösterir.
- Yüksekliğin derecesi hasarın ağırlığını her zaman yansıtmaz. İleri sirozda enzimler normal olabilir; geçici bir viral enfeksiyonda çok yükselip kendiliğinden düzelebilir.
- Tek ölçüm tanı koydurmaz. Hafif yükseklikte çoğu kez önce birkaç hafta sonra tekrar bakılır.
En sık nedenler
- Karaciğer yağlanması: açık ara en sık neden
- Alkol
- İlaçlar ve bitkisel ürünler: ağrı kesiciler, bazı antibiyotikler, kolesterol ilaçları, vücut geliştirme ürünleri, zayıflama çayları ve "doğal" takviyeler
- Viral hepatitler (B ve C)
Daha seyrek nedenler arasında otoimmün hepatit, çölyak hastalığı, tiroit hastalıkları, demir ve bakır birikimi hastalıkları sayılabilir. AST kasta da bulunduğu için ağır egzersizden sonra karaciğerle ilgisi olmadan yükselebilir.
İnceleme nasıl ilerler
Önce ayrıntılı bir öykü alınır: kullandığınız her şey (reçetesiz ilaçlar, bitki çayları, takviyeler dahil), alkol miktarı, kilo değişimi, aile öyküsü. Ardından hepatit B ve C testleri, karaciğer ultrasonu, kan şekeri ve kan yağları, demir düzeyleri ve gerektiğinde otoimmün belirteçler istenir. Sertleşme kuşkusunda elastografi yapılır. Karaciğer biyopsisi günümüzde az sayıda hastada gerekir.
Beklemeden başvurmanız gerekenler
Gözlerde ve ciltte sararma, idrarın koyulaşması, dışkı renginin açılması, karında şişlik, kolay morarma, bilinç bulanıklığı ya da değerlerin normalin on katını aşması acil değerlendirme gerektirir.
Enzim yüksekliğinin nedeni ve hangi incelemelerin gerektiği, öykünüze ve diğer test sonuçlarınıza göre size özel belirlenir.